Nire gogoeten ametsetan nindoala bidean asto zahar bat topatu nuen. Galdetu nion nor zen eta hark ihardetsi Errepublika Frantsesa nauzu. Asto erran dut baina ez da kotxoa, urrixa baizik, astama, astaña. Zahar bai berrehun eta hogeita bederatzi urte baititu, Iraultza handiarekin 1789. urtean sortua eta erregetza zaldi adimengabeko batek baino luzeago iraun du, buru gogorra eta menperagaitza zelako, mespretxuek hunkitzen ez zutelako bere bidea egin zuen.

Geroztik, barnetik eta azaletik anitz higatu zaigu. Hain argala, mehea, itxuragabetua ikusirik jakin nahi nuen zergatik?

"Denek diote Europan zorrez itoa naizela. Ez da hala, zorriz jana nauzue. Odola edaten didate hainbeste bizkarroiek. Bizkarroi txikiak milaka baditut alfer bizitzeko gizarte karitate mota guziak ezagutzen dituztenak, eri pentsionez, dohainikako zerbitzuz bizi direnak. Bizkarroi handiagoak baditut enplegu faltsuengatik sosa biltzen dakitenak, nire ekonomia osasunarengatik dirua beren sakelan sartzen duten nagusiak."

"Bai ez da aski hola egoskia, xurgatua izatea, geroago eta janari gutxiago dut: aberats handien belar onak estranjerrera, atzerrira joaten direlako eta aspaldian ez dut horrelako belar ederrik jan. Bestalde aberats txikien hondakinak ematen zizkidaten eta nire bazka, azken berrogei urteetan: garde, ote, asun, lahar eta ahagoz egina zen. Eta ni, errepublika eder izana, mehatzen hasi nintzen."

"Orain, Frantziako nagusi berriarekin, errege batek baino botere gehiago duenarekin, ez nago hobeki, bazka txarra ere emeki emeki kentzen dit eta alegia kostatzenegi dudala janari urritzen ari zait. Gosearekin nago. Uztarka hasiko naizenean kasu nire ostikoei! Ala nire hiltzea igurikatzen duzue denok?"

Astaña zaharra bide bazterrean utzi dut gogoan edukiz, asto zaharra ezpaita kanbiatu nahi ukan, aldatu nahi izan, ezpaitute behar den bezala nagusiek hazi, gu bezala egun batez hilen dela, baina zer animalia helduko zaizue haren lekuan?